Veriloga Giriş

Herkes Merhabalar
Bugün bir “hardware description language” olan verilog diline giriş yapmak istiyorum. Verilog sayısal dizaynda( ASIC ve FPGA ) kullanılan bir tanımlama dilidir. Verilog dilini Fpga programlamak için bir çok projede kullandım fakat ASIC dizayn konusunda bir tecrübem yok. Fpga programlarken öğrendiğim şeyleri farklı yazılarda paylaşmıştım. Bu yazı da o yazılardan biri diyebiliriz. Verilog ile alakalı daha ileri düzey şeylerden bahsedeceğim yazılar da gelecektir diye düşünüyorum.

ZYBO Fpga Geliştirme Kartı

Temel Kullanımlar

İlk olarak basit mantık fonksiyonlarının verilog modüllerinin oluşturulmasıyla başlamak istiyorum. Bu fonksiyonları oluşturmak için bir kaç farklı seçeneğimiz var. Ben kısaca hepsinin üzerinden geçmek istiyorum. Bu yöntemlerin hepsine aşina olmak şu açıdan önemlidir: Her projede farklı zorluklar karşımıza çıkabilir. Bu zorluklardan en çok ortaya çıkanlardan biri kaynak yetersizliğidir. Kaynak yetersizliği farklı açılardan ortaya çıkabilir.

  • Zamanlamanın yetersiz olması
  • Fpgadeki mantık kapılarının yeterli olmaması
  • Performansın yeterli olmaması
    Bu 3 farklı dar boğaza göre farklı imlemantasyon yöntemini tercih etmeniz gerekebilir.

Aritmetik Operatör Kullanarak

Aşağıdaki modül OR alan bir modül olarak tasarlanmıştır. Direk OR aritmetik oparatörü kullanarak aşağıdaki gibi oluşturulabilir. Burda dikkat çekmek istediğim ikinci şey bir modülün nasıl tanımlandığıdır. İlk olarak giriş ve çıkışlar tanımlanır. Bu modülde hepsi 1 bit olmak üzere 2 giriş 1 çıkış gereklidir. “assign” ile gerekli bağlantı yapılır. Hiç “clock” kullanılmadığı için kombinasyonel (combinational) bir modüldür.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
module OR(
input I1,
input I2,
output O
);

assign O = I1 | I2;

endmodule

LUT Kullanarak

LUT, “look up table” teriminin kısaltmasıdır. FPGA bildiğiniz gibi verilog diliyle tasarladığımız ve zaman-kaynak sınırlamalarını aşmayan her türlü devrenin gerçeklenebildiği çip türüdür. Bu esnekliği uygulanabilir kılan FPGA yapısının en küçük birimlerindeki LUT’lardır. Yani nasıl yazarsak yazalım kodu en son LUT dönüştürülüp devre üzerine öyle aktarılır. Verilog diliyle direk olarak LUT tanımlayarak da istediğimiz mantık fonksiyonunu gerçekleyebiliriz. Aşağıda EXNOR fonksiyonu LUT kullanılarak gerçeklenmiştir.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
module EXNOR(
input I1,
input I2,
output O
);
LUT2 #(.INIT(4'b1001)
) LUT2_inst(
.O(O), .I0(I1), .I1(I2)
);

endmodule

Always Kullanarak

Always yapısı sadece belli durumlarda çalışan mantık devreleri yazmak için kullanıyoruz. Örneğin “if” için burada bir “always” yapısına ihtiyacımız oluyor.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
module NAND(
input I1,
input I2,
output reg O
);


always @( I1 or I2 )
begin
if( I1==1 && I2==1)
begin
O <= 1'b0;
end
else
begin
O <= 1'b1;
end
end

endmodule

module NOR(
input I1,
input I2,
output reg O
);

always @( I1 or I2 )
begin
if( I1==0 && I2==0)
begin
O <= 1'b1;
end
else
begin
O <= 1'b0;
end
end

endmodule

Case Kullanarak

Case yapısı kullanarak aşağıdaki decoder kolayca gerçeklenebilir. Case kullanımı için de always yapısı gereklidir.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
module DECODER(
input[3:0] IN,
output reg [15:0] OUT
);

always @(*)
begin
case(IN)
4'b0000: OUT<=16'b0000000000000000;
4'b0001: OUT<=16'b0000000000000010;
4'b0010: OUT<=16'b0000000000000100;
4'b0011: OUT<=16'b0000000000001000;
4'b0100: OUT<=16'b0000000000010000;
4'b0101: OUT<=16'b0000000000100000;
4'b0110: OUT<=16'b0000000001000000;
4'b0111: OUT<=16'b0000000010000000;
4'b1000: OUT<=16'b0000000100000000;
4'b1001: OUT<=16'b0000001000000000;
4'b1010: OUT<=16'b0000010000000000;
4'b1011: OUT<=16'b0000100000000000;
4'b1100: OUT<=16'b0001000000000000;
4'b1101: OUT<=16'b0010000000000000;
4'b1110: OUT<=16'b0100000000000000;
4'b1111: OUT<=16'b1000000000000000;
endcase
end

endmodule

Modul Hiyerarşisi

Önemli kullanımlardan biri de hiyerarşik modul yapısıdır. Modüller diğer modelleri alt modül olarak çağırabilir bu sayede işlevler birbirinden ayrıştırılır. Örneğin decoder oluşturulduğunda projenin kalanından ayrı olarak test edilir. Çalıştığından emin olunan bir alt parça sağlanmış olur.
Diger modulleri aşadaki gibi bir yazım kurallarıyla alt modul olarak çağırabilirsiniz. Modülün giriş ve çıkışlarını üst modüldeki kablolara bağlanmanız gerekir.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
module topmodule(
input [7:0]sw,
input [3:0]btn,
output [7:0]led,
output [6:0]seg,
output dp,
output [3:0]an
);

DEMUX demux1 ( .D(sw[0]), .S(btn[1:0]), .O(led[3:0]) );

assign an = 4'b1110;


endmodule

Aynı alt modülden farklı isimler vererek birden fazla oluşturabilirsiniz. Bu örnekte demux bir veya daha fazla kez oluşturulmuş başka alt modüller kullnarak yapılmıştır. Sonrasında da bu modül başka bir üst modülün parçası olabilir. Bu şekilde hiyerarşik bir yapı vardır.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28

`timescale 1ns / 1ps

module DEMUX(
input D,
input [1:0] S,
output [3:0] O
);

wire W[5:0];


NOT not1(.O(W[0]),.I(S[0]));
NOT not2(.O(W[1]),.I(S[1]));

AND and1(.O(W[2]),.I1(W[0]),.I2(W[1]));
AND and2(.O(W[3]),.I1(S[0]),.I2(W[1]));
AND and3(.O(W[4]),.I1(W[0]),.I2(S[1]));
AND and4(.O(W[5]),.I1(S[0]),.I2(S[1]));


TRI tri00(.O(O[0]),.I(W[2]),.E(D));
TRI tri01(.O(O[1]),.I(W[3]),.E(D));
TRI tri10(.O(O[2]),.I(W[4]),.E(D));
TRI tri11(.O(O[3]),.I(W[5]),.E(D));


endmodule

Sıralı (Sequential) Mantık Devreleri

Sayısal devrelerin olmazsa olmazlarından biri “clock” sinyalidir. Peki neden böyle bir şeye ihtiyaç duyulur ? Devrelerde gerçeklenmek istenen işlevler genellikle belli durumların olduğu ve zamana bağlı olarak ard arda belli durumların birbini takip etmesiyle çalışan sistemlerdir. Çoğu durum tek bir kombinasyonel devre olarak gerçeklenemez. Bir çok gerçeklenebilecek durumda da yine de sıralı devreler tercih edilir. Çünkü çok daha az kaynak kullanarak daha stabil şekilde gerçeklemeye uygun devreler bu yöntem ile elde edilebilir.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
module register(
input [7:0] SW,
input BTN,
input CLEAR,
output reg [7:0] LED
);


always @(posedge BTN , posedge CLEAR)
begin
case (CLEAR)
1'b1: LED <= 8'b00000000;
default: LED <=SW;
endcase
end



endmodule

Art-arda 4 tane 1 veya 4 tane 0 gelmesi durumunu tespit eden devrenin verilog kodu aşağıdaki gibidir. Bu devre tipi sıralı mantık devrelerine giriş niteliğinde bir örnektir. Bu devrenin kodu yazılırken ilkönce kağıt üzerinde yapılması gereken işlemler vardır. İlk olarak devrenin durumları çıkarılır. Mealy-Moore diagramı çizilerek durumlar arasındaki geçişler belirlenir ve eğer yapılabiliyorsa gerekli indirgemeler yapılır. Bu işlemlerin sonucuna göre aşağıdaki kod yazılabilir. always @(posedge clk or posedge reset) bu satır sayesinde her “clock” yükselen kenarında girişlerin değerlerine göre sistem sonraki duruma geçirilir.

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
`timescale 1ns / 1ps

module FSM1(
input x,
input reset,
input clk,
output reg z
);

reg q0,q1,q2;

wire Q0,Q1,Q2,z_new;


assign Q2 = x & q2 | x & q1 & q0;
assign Q1 = (q1 & (~q0)) | ((~q2) & (~q1) & q0) | (x & (~q2) & (~q1));
assign Q0 = (x & (~q1)) | (x & (~q0) | (~q2)) & ((~q1) & (~q0));
assign z_new = ((~x) & q1 & (~q0)) | (x & q2 & q0);

always @(posedge clk or posedge reset)
begin
if (reset)
begin
q0 <= 0;
q1 <= 0;
q2 <= 0;

end
else
begin
q0 <= Q0;
q1 <= Q1;
q2 <= Q2;
z= z_new;
end
end



endmodule

Paylaş